Journal of Marine Medicine
مجله طب دریا
J Mar Med
Medical Sciences
http://jmarmed.ir
1
admin
9
2676-6051
8
10.30491
14
8888
13
fa
jalali
1405
6
1
gregorian
2026
9
1
8
2
online
1
fulltext
en
چالشهای حقوقی و اخلاقی در سیاستگذاری سلامت در حوادث دریایی: خلأها، تعارضها و راهکارهای پیشنهادی
Legal and ethical challenges in health policymaking in maritime accidents: Gaps, conflicts, and proposed solutions
طب دریا
Marine Medicine
نامه به سردبیر
Letter
<div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:IRANyekan;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><a name="_Hlk240315730"><span style="color:#000000;"><span lang="AR-SA">حوادث دریایی از جمله سوانحی هستند که بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت انسانها، محیط زیست و ساختارهای اقتصادی و اجتماعی تأثیر میگذارند </span></span></a><span style="color:#000000;"><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA">(1)</span><span lang="AR-SA">. این حوادث میتوانند شامل غرقشدن کشتیها، نشت مواد شیمیایی یا نفتی، برخورد شناورها، آتشسوزی در سکوهای نفتی، و حتی فجایع انسانی مانند مهاجرتهای غیرقانونی از طریق دریا باشند </span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA">(2)</span><span lang="AR-SA">. در چنین شرایطی، سیاستگذاری سلامت بهعنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت بحران، نقشی حیاتی در کاهش پیامدهای انسانی و زیستمحیطی ایفا میکند </span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA">(3). </span></span></span></span><br>
<span style="color:#000000;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">با این حال، سیاستگذاری سلامت در حوزه حوادث دریایی با چالشهای متعددی مواجه است. از یکسو، نبود چارچوبهای حقوقی الزامآور در سطح ملی و بینالمللی باعث شده است که مسئولیتپذیری در قبال سلامت افراد درگیر در این حوادث مبهم باقی بماند. از سوی دیگر، در شرایط اضطراری، تصمیمگیریهای سریع و بعضاً مصلحتگرایانه ممکن است اصول اخلاقی مانند عدالت، احترام به کرامت انسانی، و رضایت آگاهانه را نادیده بگیرد <span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span>(4)</span><span lang="AR-SA">.</span> <span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">افزون بر این، تعارض منافع میان دولتها، شرکتهای کشتیرانی، و سازمانهای امدادی، گاه منجر به اولویتبندی منافع اقتصادی بر سلامت عمومی میشود. در چنین بستری، بررسی چالشهای حقوقی و اخلاقی در سیاستگذاری سلامت در حوادث دریایی، ضرورتی انکارناپذیر برای ارتقاء پاسخگویی، شفافیت، و عدالت در مدیریت بحرانهای دریایی است <span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span>(5)</span>.<span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">تحلیل منابع و اسناد بررسیشده، نشاندهنده وجود چالشهای ساختاری، نهادی، و مفهومی در سیاستگذاری سلامت در حوادث دریایی است. یافتهها در قالب شش محور اصلی طبقهبندی میشوند:</span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نبود چارچوبهای حقوقی الزامآور و جامع </span></b></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">بسیاری از کشورها فاقد قوانین جامع و بهروز در زمینه سلامت در بحرانهای دریایی هستند.</span> <span lang="AR-SA">کنوانسیونهای بینالمللی مانند</span> <span dir="LTR">SOLAS </span><span lang="AR-SA">و</span> <span dir="LTR">MARPOL </span><span lang="AR-SA">اگرچه چارچوبهایی برای ایمنی دریایی ارائه میدهند، اما بهطور مستقیم به ابعاد سلامت عمومی و روانی افراد درگیر نمیپردازند.</span> <span lang="AR-SA">در مواردی مانند نشت نفت یا غرق کشتیهای مهاجران، نبود ضمانت اجرایی برای حمایت از قربانیان، منجر به بیعدالتی و رهاشدگی افراد آسیبدیده شده است </span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA">(6)</span><span lang="AR-SA">.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">ضعف در تعیین مسئولیت حقوقی و پاسخگویی </span></b></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">در بسیاری از حوادث، مشخص نیست که کدام نهاد یا کشور مسئول تأمین خدمات سلامت برای آسیبدیدگان است؛ بهویژه در آبهای بینالمللی یا در مواردی که کشتیها تحت پرچم کشورهای با قوانین ضعیف فعالیت میکنند. شرکتهای کشتیرانی اغلب از مسئولیتپذیری در قبال سلامت خدمه و مسافران شانه خالی میکنند و بیمهها نیز در پوشش هزینههای درمانی مقاومت میورزند <span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span>(7).</span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نادیدهگرفتن اصول اخلاقی در تصمیمگیریهای اضطراری</span></b></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"> در شرایط بحرانی، تصمیمگیریها عمدتاً بر اساس ملاحظات فنی و لجستیکی انجام میشود و اصول اخلاقی مانند رضایت آگاهانه، اولویتبندی منصفانه، و حفظ کرامت انسانی در حاشیه قرار میگیرند.</span> <span lang="AR-SA">برای مثال، در برخی عملیاتهای نجات، اولویت نجات به خدمه داده شده و مسافران یا مهاجران نادیده گرفته شدهاند </span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA">(8).</span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">فقدان دستورالعملهای اخلاقی و آموزشهای تخصصی </span></b></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">نیروهای امدادی و تصمیمگیران دریایی اغلب فاقد آموزشهای لازم در زمینه اخلاق زیستی و حقوق سلامت هستند.</span> <span lang="AR-SA">هیچ دستورالعمل استانداردی برای مواجهه با تعارضهای اخلاقی در حوادث دریایی در سطح بینالمللی وجود</span> <span lang="FA">ندارد </span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span style="font-family:"B Mitra""></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA">(9)</span>.</span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">تعارض منافع میان بازیگران کلیدی</span></b></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"> دولتها، شرکتهای نفتی، بیمهگران، و سازمانهای امدادی گاه منافع متضادی دارند که بر سیاستگذاری سلامت تأثیر منفی میگذارد. در برخی موارد، فشارهای اقتصادی باعث شده است که دولتها از اعمال مقررات سختگیرانه در حوزه سلامت دریایی خودداری کنند <span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span>(10).</span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">ضعف در همکاریهای بینالمللی و منطقهای</span></b></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">نبود سازوکارهای هماهنگ برای پاسخ به بحرانهای سلامت دریایی، موجب تأخیر در امدادرسانی، دوبارهکاری، و اتلاف منابع شده است</span><span lang="FA">.</span> <span lang="AR-SA">سازمانهایی مانند</span> <span dir="LTR">IMO </span><span lang="AR-SA">و</span> <span dir="LTR">WHO </span><span lang="AR-SA">همکاری محدودی در زمینه تدوین سیاستهای مشترک سلامت در حوادث دریایی داشتهاند.</span></span></span><br>
<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">در مجموع، سیاستگذاری سلامت در حوادث دریایی با چالشهای چندوجهی و پیچیدهای مواجه است که ریشه در خلأهای حقوقی، تعارضهای اخلاقی، و ضعف در همکاریهای بینالمللی دارد. نبود قوانین الزامآور، عدم شفافیت در تعیین مسئولیتها، نادیدهگرفتن اصول اخلاقی در تصمیمگیریهای اضطراری، و تعارض منافع میان بازیگران کلیدی، از جمله موانع اصلی در مسیر تحقق سیاستهای سلامتمحور در این حوزه هستند. برای غلبه بر این چالشها، لازم است چارچوبهای حقوقی بینالمللی تقویت شده، اصول اخلاقی در سیاستگذاریها نهادینه شوند، آموزشهای تخصصی برای نیروهای امدادی طراحی گردد، و همکاریهای منطقهای و جهانی در زمینه سلامت دریایی توسعه یابد. تنها از طریق چنین رویکردی است که میتوان به پاسخگویی، عدالت، و کارآمدی در مدیریت سلامت در حوادث دریایی دست یافت</span><span lang="FA">.</span></span></span></span></span></span></span></div>
Letter
سیاستگذاری سلامت, حوادث دریایی, چالشهای حقوقی, اخلاق پزشکی, مدیریت بحران
Health Policy, Maritime Accidents, Legal Challenges, Medical Ethics, Disaster Management.
110
111
http://jmarmed.ir/browse.php?a_code=A-10-133-16&slc_lang=en&sid=1
Ameneh
Marzban
آمنه
مرزبان
amenemarzban@yahoo.com
10031947532846006669
10031947532846006669
No
Iran University of Medical Sciences
دانشگاه علوم پزشکی ایران
Mehdi
Heidari
مهدی
حیدری
mr.mehdiheidari@gmail.com
10031947532846006670
10031947532846006670
Yes
Student Research Committee, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران